La tua guida completa alla grammatica albanese con esempi
Guida di grammatica
Forme chiave dell'albanese standard. Torna qui quando vuoi.
Argomenti
Il sostantivo
L'articolo e l'aggettivo
I pronomi
Le preposizioni
Il verbo
Tabelle
Aoristo — regolare (passato)
Passato semplice compiuto. Desinenze con punoj (lavorare) e bëj (fare).
| unë | punova |
| ti | punove |
| ai/ajo | punoi |
| ne | punuam |
| ju | punuat |
| ata/ato | punuan |
| unë | bëra |
| ti | bëre |
| ai/ajo | bëri |
| ne | bëmë |
| ju | bëtë |
| ata/ato | bënë |
Aoristo — irregolari (triple)
Impara in blocco: presente → aoristo → participio.
| presente | aoristo | participio | significato |
|---|---|---|---|
| ha | hëngra | ngrënë | mangiare |
| bie | rashë | rënë | cadere |
| vij | erdha | ardhur | venire |
| them | thashë | thënë | dire |
| jap | dhashë | dhënë | dare |
| shoh | pashë | parë | vedere |
| marr | mora | marrë | prendere |
| sjell | solla | sjellë | portare |
| kam | pata | pasur | avere |
| fle | fjeta | fjetur | dormire |
| dua | desha | dashur | volere |
| lë | lashë | lënë | lasciare |
| vë | vura | vënë | mettere |
| heq | hoqa | hequr | togliere |
| dal | dola | dalë | uscire |
Participi regolari — per gruppo
Come i verbi regolari formano il participio.
Anche frequenti: ha→ngrënë, jap→dhënë, them→thënë, bie→rënë (vedi triple sopra).
Articolo di collegamento i / e / të / së
Si mette davanti agli aggettivi e alla parola al genitivo. La forma dipende da genere, numero, caso e determinatezza del sostantivo.
| articolo | quando | esempio | significato |
|---|---|---|---|
| i | masch., nominativo | djali i mirë një djalë i mirë | il bravo ragazzo un bravo ragazzo |
| e | femm., nominativo | vajza e mirë një vajzë e mirë | la brava ragazza una brava ragazza |
| e | accusativo e plurale, subito dopo un sostantivo determinato | djalin e mirë vajzat e mira | il bravo ragazzo (acc.) le brave ragazze |
| të | plurale dopo jam e dopo un sostantivo indeterminato | janë të mira vajza të mira | sono brave brave ragazze |
| të | accusativo dopo un indeterminato; genitivo, dativo, ablativo | një djalë të mirë djalit të mirë | un bravo ragazzo (acc.) al bravo ragazzo |
| së | femm., determinato: genitivo, dativo, ablativo | vajzës së mirë | alla brava ragazza |
| i / e | genitivo: concorda con il primo sostantivo | libri i Anës shtëpia e Anës | il libro di Ana la casa di Ana |
La particella të in dua të / duhet të è un'altra cosa (congiuntivo), da non confondere con l'articolo.
Tabella completa per casi →Forme brevi dei pronomi
Si mettono prima del verbo. I madrelingua li usano di continuo, anche insieme al complemento stesso: E pashë Anën — «Ho visto Ana».
| — | significato | esempio |
|---|---|---|
| e | lo / la (acc.) | nuk e di s'e di ku e ke? |
| më | a me / mi | më pa |
| të | a te / ti | të pashë |
| na | a noi / ci | na pa |
| ju | a voi / vi | ju falënderoj |
| i | a lui / lei (dat.) | i fola |
| i | li / le (acc.) | i pashë |
| u | a loro (dat.) | u thashë |
Forme fuse (dat. + acc.)
«A chi» e «che cosa» si fondono in una parola. Le forme ia, jua e ua valgono sia per «lo» sia per «li».
| — | significato | esempio |
|---|---|---|
| ma | a me + lo, la | ma solle |
| m'i | a me + li, le | m'i solle |
| ta | a te + lo, la | ta dhashë |
| t'i | a te + li, le | t'i dhashë |
| ia | a lui / lei + lo o li | ia solla |
| na e · na i | a noi + lo · a noi + li | na e solli na i solli |
| jua | a voi + lo o li | jua dhashë |
| ua | a loro + lo o li | ua tregova |
| iu | a lui/lei/loro + u (verbi riflessivi, passato) | iu duk |
Preposizioni e casi
Quale caso regge ogni preposizione.
| me | con | indet.me një libër det.me librin pl.me librat |
| në | in, a | indet.në një shtëpi det.në shtëpinë pl.në shtëpitë |
| për | per | indet.për një fëmijë det.për fëmijën pl.për fëmijët |
| mbi | su, sopra | indet.mbi një tavolinë det.mbi tavolinën pl.mbi tavolinat |
| nën | sotto | indet.nën një pemë det.nën pemën pl.nën pemët |
| ndër | tra, fra | ndër shokët ndër të tjera |
| nëpër | per, attraverso | indet.nëpër një rrugë det.nëpër rrugën pl.nëpër rrugët |
| pa | senza | indet.pa sheqer det.pa shokun pl.pa shokët |
| nga | da | indet.nga një qytet det.nga qyteti pl.nga qytetet |
| te (tek) | da, presso | indet.te një mik det.te mjeku pl.te prindërit |
| deri te | fino a | indet.deri te një lumë det.deri te lumi pl.deri te lumenjtë |
| prej | da, di | indet.prej një qyteti det.prej qytetit pl.prej qyteteve |
| midis | tra, in mezzo a | midis dy shtëpive midis nesh |
| mes | in mezzo a | indet.mes një pylli det.mes pyllit pl.mes pyjeve |
| ndaj | verso | ndaj fëmijëve ndaj meje |
| kundër | contro | indet.kundër një ligji det.kundër ligjit pl.kundër ligjeve |
| sipas | secondo | indet.sipas një plani det.sipas planit pl.sipas planeve |
| rreth | intorno a | indet.rreth një problemi det.rreth problemit pl.rreth problemeve |
| gjatë | durante, lungo | indet.gjatë një dite det.gjatë ditës pl.gjatë ditëve |
| pranë | vicino a | indet.pranë një shtëpie det.pranë shtëpisë pl.pranë shtëpive |
| afër | vicino a | indet.afër një lumi det.afër lumit pl.afër lumenjve |
| larg | lontano da | indet.larg një qyteti det.larg qytetit pl.larg qyteteve |
| para | prima di, davanti a | indet.para një ndërtese det.para ndërtesës pl.para ndërtesave |
| pas | dopo, dietro | indet.pas një muri det.pas murit pl.pas mureve |
| përpara | davanti a | indet.përpara një shtëpie det.përpara shtëpisë pl.përpara shtëpive |
| përveç | eccetto, oltre a | indet.përveç një libri det.përveç librit pl.përveç librave |
| brenda | dentro, entro | indet.brenda një kutie det.brenda kutisë pl.brenda kutive |
| jashtë | fuori | indet.jashtë një qyteti det.jashtë qytetit pl.jashtë qyteteve |
| poshtë | sotto | indet.poshtë një ure det.poshtë urës pl.poshtë urave |