SkanderlyShqip
Grammatik · Aorist
Einfache Vergangenheit (abgeschlossene Handlung)
Aorist — regelmäßig
Endungen am Beispiel von punoj (arbeiten) und bëj (machen).
| unë | punova |
| ti | punove |
| ai/ajo | punoi |
| ne | punuam |
| ju | punuat |
| ata/ato | punuan |
| unë | bëra |
| ti | bëre |
| ai/ajo | bëri |
| ne | bëmë |
| ju | bëtë |
| ata/ato | bënë |
Aorist — unregelmäßig (Dreiergruppen)
Lerne zusammen: Präsens → Aorist → Partizip.
| Präsens | Aorist | Partizip | Übersetzung |
|---|---|---|---|
| ha | hëngra | ngrënë | essen |
| bie | rashë | rënë | fallen |
| vij | erdha | ardhur | kommen |
| them | thashë | thënë | sagen |
| jap | dhashë | dhënë | geben |
| shoh | pashë | parë | sehen |
| marr | mora | marrë | nehmen |
| sjell | solla | sjellë | bringen |
| kam | pata | pasur | haben |
| fle | fjeta | fjetur | schlafen |
| dua | desha | dashur | wollen |
| lë | lashë | lënë | lassen |
| vë | vura | vënë | legen |
| heq | hoqa | hequr | entfernen |
| dal | dola | dalë | hinausgehen |
jam (sein): Der Aorist qeshë wird in der gesprochenen Sprache fast nicht verwendet – man sagt isha (Imperfekt) oder kam qenë (Perfekt). Das Partizip qenë ist sehr häufig: si ke qenë? (wie geht es dir?).
SkanderlyShqip
Grammatik · Partizipien
Regelmäßige Partizipien – nach GruppenNewmark, FSI
-uar
Verben auf -oj
punojpunuararbeiten
mësojmësuarlernen
takojtakuartreffen
harrojharruarvergessen
mendojmenduardenken
kërkojkërkuarsuchen
shikojshikuarschauen
dëgjojdëgjuarhören
fillojfilluarbeginnen
mbarojmbaruarbeenden
kujtojkujtuarsich erinnern
urojuruargratulieren
lejojlejuarerlauben
lexojlexuarlesen
kontrollojkontrolluarprüfen
organizojorganizuarorganisieren
vizatojvizatuarzeichnen
pastrojpastruarputzen
-r
Verben auf -uaj / -yej
paguajpaguarbezahlen
shkruajshkruarschreiben
lyejlyerstreichen
thyejthyerbrechen
kryejkryerausführen
-ur
Konsonantstamm
haphapuröffnen
mbyllmbyllurschließen
kapkapurfassen
pjekpjekurbacken
hedhhedhurwerfen
prekprekurberühren
qepqepurnähen
ndezndezuranzünden
shtypshtypurdrucken
mbytmbyturertränken
përdorpërdorurbenutzen
njohnjohurkennen
masmaturmessen
shprehshprehurausdrücken
-rë
Vokal + j / einsilbig
bëjbërëmachen
lajlarëwaschen
thajtharëtrocknen
fryjfryrëblasen
pipirëtrinken
ndajndarëteilen
fshijfshirëwischen
-në
einsilbig auf -ë
vëvënëlegen
zëzënëbesetzen
lëlënëlassen
nxënxënëlernen
Hierher gehören auch die häufigen unregelmäßigen: ha→ngrënë, jap→dhënë, them→thënë, bie→rënë (siehe „Dreiergruppen“ auf dem Aorist-Blatt).
SkanderlyShqip
Grammatik · Artikel und Kurzformen
Bindeartikel i / e / të / së und Kurzformen der Pronomen
Bindeartikel i / e / të / së
Die Form hängt von Geschlecht, Zahl, Fall und Bestimmtheit des Substantivs ab; steht vor Adjektiven und im Genitiv.
| Art. | wann | Beispiel | Übersetzung |
|---|---|---|---|
| i | Mask., Nominativ | djali i mirë · një djalë i mirë | der gute Junge · ein guter Junge |
| e | Fem., Nominativ | vajza e mirë · një vajzë e mirë | gutes Mädchen |
| e | Akkusativ und Plural direkt nach bestimmtem Substantiv | djalin e mirë · vajzat e mira | den guten Jungen · die guten Mädchen |
| të | Plural nach jam und nach unbestimmtem Substantiv | janë të mira · vajza të mira | sind gut · gute Mädchen |
| të | Akkusativ nach unbestimmtem Substantiv; Genitiv, Dativ, Ablativ | një djalë të mirë · djalit të mirë | einen guten Jungen · dem guten Jungen |
| së | Fem., bestimmt: Genitiv, Dativ, Ablativ | vajzës së mirë | dem guten Mädchen |
| i / e | Genitiv: richtet sich nach dem ersten Substantiv | libri i Anës · shtëpia e Anës | Anas Buch · Anas Haus |
Das Partikel të in dua të / duhet të ist ein anderes (Konjunktiv), nicht zu verwechseln mit dem Artikel.
Kurzformen der Pronomen
| e | ihn / sie (Akk.) | nuk e di · s'e di · ku e ke? |
| më | mir / mich | më pa |
| të | dir / dich | të pashë |
| na | uns | na pa |
| ju | euch | ju falënderoj |
| i | ihm / ihr | i fola |
| i | sie (Akk. Pl.) | i pashë |
| u | ihnen (Dat.) | u thashë |
Verschmolzene Formen
| ma | mir + ihn, sie, es | ma solle |
| m'i | mir + sie (Pl.) | m'i solle |
| ta | dir + ihn, sie, es | ta dhashë |
| t'i | dir + sie (Pl.) | t'i dhashë |
| ia | ihm / ihr + es oder sie (Pl.) | ia solla |
| na e · na i | uns + es · uns + sie (Pl.) | na e solli |
| jua | euch + es oder sie (Pl.) | jua dhashë |
| ua | ihnen + es oder sie (Pl.) | ua tregova |
| iu | ihm/ihr/ihnen + u (reflexive Verben, Vergangenheit) | iu duk |
SkanderlyShqip
Grammatik · Präpositionen
Welchen Kasus verlangt die Präposition · unbest. / best. / Pl.
Akkusativ (kallëzore)
memit, zusammen mit
unbest. me një libërbest. me librinPl. me librat
nëin, auf
unbest. në një shtëpibest. në shtëpinëPl. në shtëpitë
përfür, zugunsten von, über
unbest. për një fëmijëbest. për fëmijënPl. për fëmijët
mbiauf, über
unbest. mbi një tavolinëbest. mbi tavolinënPl. mbi tavolinat
nënunter
unbest. nën një pemëbest. nën pemënPl. nën pemët
ndërunter
ndër shokëtndër të tjera
nëpërdurch, über
unbest. nëpër një rrugëbest. nëpër rrugënPl. nëpër rrugët
paohne
unbest. pa sheqerbest. pa shokunPl. pa shokët
Nominativ (emërore)
ngavon, aus
unbest. nga një qytetbest. nga qytetiPl. nga qytetet
te (tek)bei, zu
unbest. te një mikbest. te mjekuPl. te prindërit
deri tebis, bis hin zu
unbest. deri te një lumëbest. deri te lumiPl. deri te lumenjtë
Ablativ (rrjedhore)
prejaus, von
unbest. prej një qytetibest. prej qytetitPl. prej qyteteve
midiszwischen, inmitten
midis dy shtëpivemidis nesh
mesmitten, unter
unbest. mes një pyllibest. mes pyllitPl. mes pyjeve
ndajgegenüber
ndaj fëmijëvendaj meje
kundërgegen
unbest. kundër një ligjibest. kundër ligjitPl. kundër ligjeve
sipasgemäß, nach
unbest. sipas një planibest. sipas planitPl. sipas planeve
rrethum, herum
unbest. rreth një problemibest. rreth problemitPl. rreth problemeve
gjatëwährend, entlang
unbest. gjatë një ditebest. gjatë ditësPl. gjatë ditëve
pranëneben, bei
unbest. pranë një shtëpiebest. pranë shtëpisëPl. pranë shtëpive
afërnahe, nah bei
unbest. afër një lumibest. afër lumitPl. afër lumenjve
largweit von
unbest. larg një qytetibest. larg qytetitPl. larg qyteteve
paravor, bis
unbest. para një ndërtesebest. para ndërtesësPl. para ndërtesave
pasnach, hinter
unbest. pas një muribest. pas muritPl. pas mureve
përparavor, voraus
unbest. përpara një shtëpiebest. përpara shtëpisëPl. përpara shtëpive
përveçaußer, neben
unbest. përveç një libribest. përveç libritPl. përveç librave
brendainnen
unbest. brenda një kutiebest. brenda kutisëPl. brenda kutive
jashtëdraußen, außerhalb
unbest. jashtë një qytetibest. jashtë qytetitPl. jashtë qyteteve
poshtëunten, unter
unbest. poshtë një urebest. poshtë urësPl. poshtë urave